| Pytając o wolność. Bernard Aptekar w Muzeum Galicja |
| Recenzje - Małgorzata Bożek | |||
 Sztuka wtapia się w rzeczywistość. Jest wypowiedzią artysty dotyczącą jej dotkliwego oddziaływania, ale i historią opowiadającą o nim samym. Jest inspiracją, sprzeciwem, zachwytem. Wyraża przeszłość, jej ślady, chwilę obecną i możliwości czasu przyszłego. Artyści tacy jak Bernard Aptekar kształtują tę rzeczywistość – krytycznie, wyraziście, ekspresyjnie – i walczą o nią.
Bernard Aptekar niemal od początku swojej działalności twórczej uprawia sztukę, którą cechuje zaangażowanie. Jego obrazy i rzeźby są swego rodzaju zmaganiem. Z jednej strony wyrażają w pewien sposób uniwersalne problemy potykającej się ludzkości, z drugiej wskazują na konkretne przejawy najbardziej bolesnych upadków człowieka, jego istnienia. Artysta porusza tematy z którymi boryka się współczesne społeczeństwo, dotyczą one zniewolenia pod wieloma różnymi postaciami. Jednak w krytycznym sposobie postrzegania świata B. Aptekar jest jednocześnie piewcą wolności, przenika ona jego twórczość, staje sie celem i kierunkiem. Wystawa Pejzaże intelektualne i polityczne, prezentowana w Żydowskim Muzeum Galicja, nawiązując do poprzednich prac artysty również zdaje się krążyć wokół pozytywnych realizacji pojęcia wolności. Artysta poprzez portrety ważnych dla niego postaci, swoich własnych autorytetów ze świata kultury i polityki, przedstawia różne sposoby pojmowania tego zagadnienia i walki o nie. Każda z postaci, będąc niezwykłą, wybitną jednostką, obrazowana jest przez artystę w równie niezwykły sposób. B. Aptekar sytuuje swoich bohaterów w przestrzeni ich własnych wszechświatów. Towarzyszą im atrybuty ich twórczości i działań, wysnuwające się z nich wizje „innej” rzeczywistości, czy też ludzie zawsze stojący przy ich boku. Sylwetki i twarze portretowanych otoczone są symbolami, które tworzą charakterystyczny zarys danej osoby, jej istnienia w świecie, zmagania się z jego ograniczeniami, spoglądania ku wolności. Wyzwolenie przyjmuje wiele postaci. Może być próbą zrzucenia więzów totalitaryzmu czy rasizmu, bądź drogą do uwolnienia od dyktatu więzów kulturowych, społecznych, skutecznie zwalczających piękno różnorodności i usypiających naszą czujność w pozornej wolności i dobrobycie. 
Siła wielkoformatowych prac B. Aptekara tkwi także w ich formie współgrającej ściśle z warstwą znaczeniową. Ekspresyjne – pozbawione jednolitej podstawy i kierunku, nasycone kolorami i kształtami – brną w zakamarki osobowości przedstawianej postaci, skutecznie uzmysławiając widzowi jej niezwykłość i znaczenie. Pomimo swego rodzaju różnorodności podkreślającej odrębność prezentowanych bohaterów, tworzą spójną całość. Ciąg odrębnych historii wybitnych jednostek układa się w opowieść o przełamywaniu barier i próbach tworzenia nowego porządku. Prezentowanym w Muzeum Galicja portretom towarzyszą również rzeźby oraz fragmenty wielkiego dzieła Aptekara pt. Opera dryfującego świata. Pierwsze to grupa delikatnych, efemerycznych postaci, pastelowo lekkich, nagich i wolnych. Tańczące przezroczyste akrobatki, bo taki tytuł nosi rzeźba, zdają się ukazywać tę wolność, którą postulują sportretowani przez B. Aptekara bohaterowie i o którą zabiega on sam. Opera dryfującego świata natomiast, a raczej jej fragmenty, prezentują po części opus magnum Bernarda Aptekara. Artysta rozprawia się w nim z historią, współczesnością, jej błędami i wypatrzeniami, jej nieporządkiem. Jednocześnie zwraca uwagę na tlące się jeszcze pozytywne strony ludzkiego istnienia, a przynajmniej walki o nie. Opera.. jest wyrazem niepokoju, ale i nadziei twórcy. Według Bernarda Aptekara „(…)sztuka spełnia wiele funkcji i służy wielu celom. Lecz przede wszystkim musisz odkryć, co stanowi o jakości twojego życia, miejsca, czasu, historii, osobistego doświadczenia i uczuć, a potem wynaleźć plastyczną strukturę, formę, by przekazać tę wiedzę.(…)”(1). Łatwo odnaleźć w jego pracach wszystkie te elementy – jego inspiracje, wątpliwości, bunt, jego pamięć i jego czas. Forma współgra z treścią. Widz stając przed obrazem, zostaje zderzony z wyrazistym obrazem świata i wyrazistą postawą artysty. Konfrontuje go z własnym czasem i stawia pytania, do których raz po raz prowokuje go twórca. Bernard Aptekar budzi zaangażowanie w rzeczywistość, co więcej, wręcz go wymaga. Współczesność nie sprzyja mówieniu o autorytetach i ideałach, choć jednocześnie tak bardzo ich potrzebuje. Gwałtowność tej potrzeby jest pytaniem o wolność – pytaniem zadanym przez artystę. (1) Katalog wystawy Bernarda Aptekara Transfiguracja ku nadziei /Transfiguration to Hope, Miejska Galeria Sztuki w Łodzi, 2009. tekst i foto: Małgorzata Bożek Bernard Aptekar | Żydowskie Muzeum Galicja Pejzaże intelektualne i polityczne Wystawa trwa do 30 października 2011 Dodaj do:
|