| Pół tysiąca prac z okazji setnych urodzin ZPAP |
| Recenzje - Ewa Fijołek | |||
 Około pięciuset artystów i sto lat ich działalności – te liczby brzmią imponująco. Ale też niecodziennie obchodzi się taki jubileusz… Kiedy w 1911 roku krakowscy artyści postanowili założyć Związek Polskich Artystów Plastyków, będący zresztą jednym z pierwszych tego rodzaju stowarzyszeń w Europie, prawdopodobnie nie przypuszczali, że wiek lat później ich organizacja będzie zrzeszać około 7 tysięcy artystów z całego kraju. Głównym zadaniem Związku było zabezpieczenie socjalne twórców i integracja środowiska artystycznego, co do dziś stanowi istotny aspekt działalności tej instytucji. Teraz zebrane z okręgu krakowskiego prace możemy oglądać w Bunkrze Sztuki, Pałacu Sztuki i w Galerii Pryzmat. Sama idea salonu sztuki jest kontynuacją jeszcze dziewiętnastowiecznej tradycji europejskiej. Od 1945 roku polskie salony były przeglądem aktualnej twórczości zrzeszonych twórców, dzięki czemu osoby niezwiązane stricte ze środowiskiem artystycznym miały szansę wyrobić sobie bieżący pogląd na sztuką współczesną. Ten sposób wystawiania sztuki zakładał polifonię głosów i różnorodność postaw. Salon 100 – lecia, organizowany z okazji jubileuszowych obchodów Związku, przybrał formę konkursową. Każdy artysta miał prawo zaprezentować w Salonie 1 dzieło z zakresu malarstwa, rysunku, grafiki, rzeźby lub multimediów (w tym instalacji przestrzennych, video, happeningu, mediów cyfrowych, multimediów), które zostało wybrane z 3 nadesłanych kuratorom prac. Na ekspozycji znalazły się prace twórców z Krakowa, Tarnowa i Nowego Sącza, dzieła byłych członków ZPAP oraz artystów już nieżyjących. Monumentalny zbiór jest podsumowaniem dorobku artystycznego Związku na ziemiach krakowskich. Kuratorzy postawili sobie nieco karkołomne zadanie stworzenia nie tyle historii sztuki, ile historii o sztuce XX i początku XXI wieku. Różnorodność i ilość prac zgromadzonych na tej wystawie, a raczej trzech pomniejszych wystawach, może przyprawić o zawrót głowy. Tak duża ilość dzieł skupiona na stosunkowo niewielkiej powierzchni jest sporym minusem tego interesującego wydarzenia kulturalnego. 
Salon obejmuje zasadniczo wszystkie dziedziny sztuki, ale chyba nie zaskakuje fakt, że to malarstwo zdecydowanie zdominowało wystawę. W trzech galeriach możemy zobaczyć przegląd obrazów reprezentujących rozmaite nurty i kierunki, które odegrały istotną rolę w sztuce ostatnich stu lat. Jednak w jaki sposób skatalogować dzieła? Moim zdaniem najlepiej ze swojego zadania wywiązał się Bunkier Sztuki i to od niego proponuję zacząć zwiedzanie. Powód jest prosty - tam ogromna ekspozycja została wyraźnie podzielona tematycznie na 8 kategorii typu „obraz / przedmiot / efekt” czy „wizerunek / postać / figura”, co wbrew pozorom niezwykle ułatwia odbiór i daje przejrzysty pogląd na działalność i twórczość artystyczną członków Związku. Obok nazwisk, które pozostaną jedynie historią i nazwisk, o których być może dopiero usłyszymy, pojawiły się tam obrazy takich gwiazd jak Jerzy Nowosielski, Tadeusz Kantor czy Jan Lebenstein. W podziemiach Bunkra, w dziale „nowe media wobec współczesności i tradycji” możemy obejrzeć interesujące instalacje, w dużej mierze odwołujące się do problematyki współczesnego społeczeństwa i najnowszej historii. 
Próba podziału została także zrealizowana w Pałacu Sztuki, jednak tam nie jest on tak wyraźnie widoczny. Co więcej, na znacznie mniejszej powierzchni została zebrana również bardzo duża ilość prac, co wywołuje efekt „masówki”. Obrazy zostały tak ułożone, że od tematu takiego jak „Abstrakcja” blisko do „Kabaretu”, naprzeciwko „Kabaretu” znajdziemy już dzieła z serii „Muzyka klasyczna”, od której zupełnie niedaleko znajduje się „Portret”. Jeżeli w poprzednim zdaniu pobrzmiewa lekka ironia, to absolutnie nie jest skierowana w stronę kuratorów; rozumiem, że zrobili co w ich mocy, aby wystawa była możliwie najpełniejszym obrazem działalności ZPAP. Ale ze swojej strony pragnę jedynie uprzedzić przyszłych zwiedzających, że aby dokładnie, wnikliwie obejrzeć ekspozycję należy uzbroić się w cierpliwość, wygospodarować dużo czasu i iść ze świadomością ogromnej rozpiętości gatunkowej i tematycznej, wywołującej uczucie przesytu i niedosytu zarazem. 
Zwiedzając Salon, nie sposób pominąć galerii oficjalnie należącej do ZPAP. Ostatnia na naszej drodze jest najmniejsza z trzech wymienionych - Galeria Pryzmat, gdzie również znalazło się kilka interesujących prac. Możemy tam podziwiać zarówno plakat na jubileusz 60. lat Cracovii, jak i czarno – białe abstrakcje. Podobnie jak w poprzednm miejscu, również w Pryzmacie trudno o klucz tematyczny czy gatunkowy spajający ze sobą prace. Podsumowując, Salon 100 – lecia ZPAP jest ekspozycją, która obrazuje ogólne przemiany w sztuce XX wieku i pokazuje indywidualne, wyróżniające się przypadki przez co umożliwia szerokie spojrzenie na działalność twórczą małopolskich artystów w ciągu ostatnich lat. tekst / fotografie: Ewa Fijołek Wystawy: Salon 100-lecia ZPAP Okręgu Krakowskiego Wystawy trwają do 2 października 2011 Kraków: Galeria Bunkier Sztuki | Pałac Sztuki | Galeria Pryzmat Dodaj do:
|