| Maria Wnęk – malarka „słynna po całym świecie |
| Wystawy Katowice - Muzeum Śląskie |
 Z cyklu Vivat InsitaWystawa trwa od 15 lipca do 2 października 2011  Maria Wnęk była najwybitniejszą przedstawicielką polskiego art brut. Jej prace znajdują się zarówno w sławnej Collection de l’Art Brut w Lozannie, jak i American Visionary Art Muzeum w Baltimore oraz Art & Moge w Brukseli. Mimo to obrazami tej artystki pochwalić się mogą tylko nieliczne polskie muzea: Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu, Muzeum Etnograficzne w Toruniu i od niedawna Muzeum Śląskie w Katowicach. Jej twórczość była prezentowana na całym świecie (między innymi w 2004 roku na VII Międzynarodowym Triennale Sztuki Nieprofesjonalnej INSITA w Bratysławie) i opisywana w literaturze przedmiotu w Polsce oraz za granicą (na przykład w „World Encyklopedia of Naive Art/Światowej Encyklopedii Twórczości Naiwnej”). Nic zatem dziwnego, że malarstwo właśnie tej artystki stanowi trzecią odsłonę wystawy z cyklu Vivat Insita.
 Twórczość Marii Wnęk bliska jest ekspresjonizmowi – to sztuka napięć i obsesji, to automanifestacja własnych przeżyć poprzez tworzone dzieło. Malarstwo dawało jej możliwość wyartykułowania doznań wewnętrznych, niepokojów i lęków. Obsesja religijna spotęgowana rozwojem choroby psychicznej spowodowała niesamowitą ekspresję w twórczości artystki, tym bardziej, że w jej życiu nie było wyraźnego rozgraniczenia pomiędzy rzeczywistością a wyobraźnią. W świadomości malarki przenikały się wizje religijne, w których rozmawiała ze świętymi, a Chrystus i Matka Boska ratowali ją z wielu opresji, z przerażającymi relacjami o tym, jak różni ludzie czyhają na jej zdrowie i życie. Wszelkie faktyczne czy domniemane krzywdy, wszelkie tragiczne przeżycia, zarówno z Olszanki, jak i Nowego Sącza, malując starała się niejako oswoić, chociaż większość z nich była jedynie wytworem jej chorej wyobraźni. Efekt plastyczny potęgowała rozbudowanymi tekstami umieszczała na odwrociach prac, mającymi bardzo silny związek z obrazem. Teksty te nazywane przez nią „życiorysami” były równoprawne z samym malowidłem, a być może nawet w samej wymowie dla niej ważniejsze, gdyż zazwyczaj od nich rozpoczynała pracę nad każdym obrazem, a te nieopatrzone komentarzem uważała za niedokończone. Teksty miały również charakterystyczną budowę: w pierwszej części umieszczana była informacja o obrazie, natomiast w drugiej – bardziej rozbudowanej – przesłanie o treści religijnej. Twarze z obrazów Marii Wnęk przypominają twarze świętych na wschodnich ikonach – zastygły są w bezruchu i pozornie nie wyrażają żadnych emocji, ale jednocześnie przykuwają wzrok i niejednokrotnie budzą lęk. W jej malarstwie wyraźnie wyczuwalny jest niepokój – mimo tej zewnętrznej, pozornej statyki obrazy są pełne ekspresji, dominują emocje, na których twórczość jest oparta. I nie ma znaczenia, że te emocje zostały spowodowane zaburzeniami psychicznymi autorki. Tekst: kurator wystawy Sonia Wilk Maria Wnęk (1922-2005) urodziła się w Olszance koło nowego Sącza. Pochodziła z bardzo biednej, wielodzietnej rodziny. Od dziecka głęboko religijna w wieku 16 lat złożyła śluby czystości. Po wypadku, jakiemu uległa w 1960 roku przeszła na rentę inwalidzką. Od dziecka lubiła malować, ale naprawdę tworzyć zaczęła późno, około 1963 roku, gdy trafiła do pracowni plastycznej przy Domu Kultury Kolejarza w Nowym Sączu. W pracowni poznała możliwości środków plastycznych i w pełni pochłonęło ją malarstwo. Przedstawiała się jako Nikiforka i to poczucie znaczenia własnej twórczości towarzyszyło jej przez całe życie. Początkowo, malowała martwe natury, pejzaże i inne zadane przez instruktorkę tematy. Jednakże wkrótce skoncentrowała się wyłącznie na realizacji tematów wynikających z jej wewnętrznych przeżyć i zaczęła przedstawiać to, co było jej najbliższe. Skupiła się przede wszystkim na tematyce sakralnej, malowała także prawdziwe lub urojone prześladowania, na jakie była narażona. Często też obydwa tematy splatała na jednym obrazie. Wkrótce zaczęła brać udział w konkursach, coraz częściej zdobywała nagrody. Chętnie sprzedawała także swoje obrazy. Jej dzieła prezentowano na wystawach w Polsce i za granicą. Dodaj do:
|