Informator
Poland-Art

Obecny użytkownik historycznego gmachu – Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi – udostępnia mieszkańcom miasta nową wystawę stałą, której celem jest całościowe pokazanie historii więzienia przy Długiej (Gdańskiej). Należy nadmienić, że przez wiele dziesięcioleci ukrywano fakt, iż od 1945 r., w okresie represji stalinowskich, więziono tu uczestniczki konspiracji niepodległościowej oraz kobiety protestujące przeciwko poczynaniom „ludowej” władzy. Przemiany demokratyczne w Polsce po 1989 r. pozwoliły podjąć starania o zaprezentowanie zwiedzającym, pozostającą „białą plamą”, przemilczaną historię więzienia z lat 1945-1953. Dzięki archiwalnym kwerendom źródłowym oraz pomocy rodzin represjonowanych udało się ujawnić i pozyskać unikalny materiał wystawienniczy. 



Wystawa prezentowana jest w zachodnim skrzydle byłego więzienia, na parterze. Rozpoczyna ją seria zdjęć historycznych budynku i dziedzińca więziennego oraz galeria fotografii widoków Łodzi. Znajduje się tu również makieta obiektu więziennego z lat rewolucji 1905-1907. W dawnych celach, z zachowanymi oryginalnymi drzwiami i piecami, zgromadzono materiał historyczny obrazujący dzieje więzienia w okresie carskim i latach I wojny światowej. Natomiast w pomieszczeniach dawnej łaźni ukazano historię więzienia po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w latach okupacji hitlerowskiej oraz w okresie represji stalinowskich. 



Odwiedzający naszą wystawę mogą obejrzeć archiwalne dokumenty i fotografie. Po raz pierwszy zobaczą, np.: zdjęcia obsługi więziennej z okresu carskiego; pismo o planowanych pracach więźniów na rzecz miasta w latach 1914-1917; listy transportowe więźniarek przesyłanych do KL Auschwitz, KL Ravensbrück i różnych więzień; sprawozdanie Wydziału Więziennictwa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego z informacją o likwidacji więzienia przy Gdańskiej w lutym 1953 r. Większość prezentowanego materiału wystawienniczego poświęcona jest przetrzymywanym więźniom. Składają się nań: zdjęcia osobowe, uzupełnione krótkimi biogramami; strony z ksiąg ewidencyjnych i skorowidzów z lat okupacji hitlerowskiej oraz okresu stalinowskiego; wstrząsające fragmenty wspomnień i relacji. 



Niezwykłą wymowę i szczególny charakter mają – nieliczne, ocalałe do dziś, osobiste pamiątki pobytu w więzieniu przy Długiej (Gdańskiej): oficjalna korespondencja, grypsy, różnego rodzaju pamiętniczki, rysunki, grawerowane szklanki, modlitewniki. Na wyjątkową uwagę wśród tych swego rodzaju relikwii zasługują wykonane z więziennego chleba: różańce, figurka św. Antoniego, szachy, kostki do gry i cygarniczka. Integralną częścią ekspozycji są rekonstrukcje cel, ukazujące warunki, w jakich w różnych okresach przebywali osadzeni. Znajdują się one w końcowej części więziennego korytarza. Atmosferę represji okresu stalinowskiego stara się przybliżyć zainscenizowany pokój przesłuchań. Uwagę zwiedzających przyciągnie też: dziedziniec wewnętrzny (miejsce spacerów więźniów) oraz brama wjazdowa, w której znajduje się wejście do dawnej celi karnej zwanej karcerem. 



Mamy nadzieję, iż prezentowana wystawa przyczyni się do spopularyzowania i zachowania w społecznej pamięci skomplikowanych losów łodzian XIX-XX w. Być może zachęci też zainteresowanych do jej wzbogacenia – przekazania do Muzeum ocalonych zdjęć, dokumentów i innych pamiątek oraz informacji biograficznych o więźniach.

Wystawę można oglądać w siedzibie głównej MTN przy ul. Gdańskiej 13 w Łodzi.