Informator
Poland-Art

Wybrane narracje z Kolekcji CSW Zamek Ujazdowski

Paweł Althamer, Mirosław Bałka, Krzysztof Bednarski, Agata Bogacka, Włodzimierz Borowski, Wojciech Bruszewski, Rafał Bujnowski, Matt Collishaw, Marc Chaimowicz, Jan Chwałczyk, Tomasz Ciecierski, Martin Creed, Atilla Csörgö, Oskar Dawicki, Zbigniew Dłubak, Andrzej Dłużniewski, Jan Dobkowski, Grzegorz Drozd, Stanisław Dróżdż, Edward Dwurnik, Wojciech Fangor, Mirosław Filonik, Adam Garnek, Stefan Gierowski, Nan Goldin, Leszek Golec / Tatiana Czekalska, Wanda Gołkowska, Maurycy Gomulicki, Katarzyna Górna, Władysław Hasior, IRWIN, Zuzanna Janin, Zdzisław Jurkiewicz, Ilya Kabakov, Agnieszka Kalinowska, Jerzy Kałucki, Tadeusz Kantor, Mary Kelly, Marek Kijewski / Kocur, Koji Kamoji, Witalij Komar/ Aleksander Melamid, Joseph Kosuth, Piotr Kowalski, Jarosław Kozłowski, Katarzyna Kozyra, Barbara Kruger, Oleg Kulik, Zofia Kulik, Paweł Kwiek, KwieKulik, Andrzej Lachowcz, Dominik Lejman, Norman Leto, Zbigniew Libera, Łódź Kaliska, Hanna Łuczak, Marcin Maciejowski, Jarosław Modzelewski, Anna Molska, Teresa Murak, Natalia LL, Yoko Ono, Roman Opałka, Dennis Oppenheim, Tony Ousler, Michelangelo Pistoletto, Aleksandra Polisiewicz, Mariola Przyjemska, Joanna Rajkowska, Józef Robakowski, Jerzy Rosołowicz, Wilhelm Sasnal, Jadwiga Sawicka, Jan Simon, Mikołaj Smoczyński, Nedko Solakov, Roman Stańczak, Henryk Stażewski, Maciej Stępiński, Andrzej Strumiłło, Paweł Susid, Alina Szapocznikow, Leon Tarasewicz, Tomasz Tatarczyk, Rosemarie Trockel, Twożywo, Zbigniew Warpechowski, Ryszard Winiarski, Piotr Wyrzykowski, Artur Żmijewski

Kuratorzy: Grzegorz Borkowski, Marcin Krasny
Galeria 2

Otwarciu wystawy towarzyszy premierowy pokaz filmu Opałka w reż. Andrzeja Sapiji w Laboratorium CSW o godz. 20.00

Ta ekspozycja prac z Kolekcji CSW ma całkowicie nową postać i układ – bliższa jest formule wystawy zbiorowej obejmującej kilka wybranych zagadnień niż kompleksowemu przeglądowi zbiorów. Po pięciu poprzednich prezentacjach Kolekcji nie jest już konieczne udowadnianie, że CSW posiada pokaźny zbiór prac, warto natomiast wydobyć nowy potencjał treści, które w nim tkwią. Prezentujemy również wiele prac nie pokazywanych w ostatnich latach. Określenie „narracje” w odróżnieniu od określenia „zbiory”, użytego w tytule poprzedniej edycji Kolekcji CSW, akcentuje wybór prac wokół pewnych wątków przedstawionych w dziewięciu wyodrębnionych przestrzeniach ekspozycji, takich jak: Pasja konstrukcji, Przesilenie obrazowania, Cierpliwość, Oddech, Trauma ideologii, Rewolta kobiet, Natura i naturalność, Vanitas, Opresje codzienności.
Emblematem ekspozycji są dwa minimalistyczne neony Rzeczy i Uczucia – prace brytyjskiego artysty Martina Creeda (laureata prestiżowej Turner Prize), którego wystawa prezentowana była w CSW w 2004 r., motywem wiodącym zaś jest sfera uczuć i emocji. Uczucia są niedocenianym, choć naszym zdaniem bardzo ważnym czynnikiem sprawczym współczesnej sztuki, a do tego czynnikiem o dużym potencjale poznawczym. Uczucia dotyczą tego, co jest nam nieobojętne, wskazują na rzeczy ważne, także te jeszcze nie w pełni zrozumiałe. Emocje mogą niepokoić, zanim jednak je ocenimy, przyjrzyjmy się temu, co nam komunikują.

Podkreślenie poznawczych funkcji uczuć jest jedną z idei tego pokazu, lecz poszczególne części wystawy nie przedstawiają po prostu określonych emocji (jako tematów pokazywanych prac), wskazują raczej na wątki, wokół których krążą nasze wyobrażenia pobudzane emocjami. Ujawnienie emocji niejednokrotnie budzi kolejne emocje, zmaganie się z nimi a później także i refleksje. Daje to nam szansę uczestniczenia w narracjach, a nie tylko ich obserwowanie.

---

Ekspozycja RZECZY BUDZĄ UCZUCIA Wybrane narracje z kolekcji CSW Zamek Ujazdowski ewoluuje wraz z nowymi wyzwaniami podejmowanymi przez tę instytucję sztuki. Najważniejszym z nich jest udostępnienie kilku dodatkowych sal dla rozległej wystawy prac Mirosława Bałki, która otwarta zostanie w połowie stycznia 2011.
Jednocześnie zmieniamy charakter największej sali ekspozycyjnej, tzw. Sali Zygmuntowskiej. Inaugurujemy w przestrzeni ekspozycji prac z kolekcji CSW nowy element – Sferę akcji – miejsce cyklicznego prezentowania filmów dokumentujących działania w przestrzeni miejskiej. Pierwszym materiałem w ramach Sfery akcji jest filmowy zapis performensu grupy Black Market International, który miał miejsce 21 listopada 2010 przy placu Zamkowym w Warszawie (w budynku ze schodami ruchomymi). Zdarzenie to okazało się wyjątkowo ciekawym doświadczeniem zarówno dla artystów, jak i przechodniów. Zaistnienie Sfery akcji w Sali Zygmuntowskiej CSW odmieni nie tylko charakter tej przestrzeni, ale zapewne także sposób percepcji wielu prac w niej eksponowanych. Szczególnie że wprowadzona zostaje do tej sali także mała czytelnia.

W wyniku ewolucji wystawy RZECZY BUDZĄ UCZUCIA zmieniony zostaje częściowo jej zakres i układ, ale zasadnicza koncepcja pozostaje niezmieniona.
To ekspozycja prac z Kolekcji CSW bliższa formule wystawy zbiorowej, obejmującej kilka wybranych zagadnień, niż kompleksowemu przeglądowi zbiorów. Po pięciu poprzednich prezentacjach Kolekcji nie jest już konieczne udowadnianie, że CSW posiada pokaźny zbiór prac, warto natomiast wydobyć nowy potencjał treści, które w nim tkwią.
Emblematem ekspozycji są dwa minimalistyczne neony Rzeczy i Uczucia – prace brytyjskiego artysty Martina Creeda (laureata prestiżowej Turner Prize), którego wystawa prezentowana była w CSW w 2004, motywem wiodącym zaś jest sfera uczuć i emocji. Uczucia są niedocenianym, choć naszym zdaniem bardzo ważnym czynnikiem sprawczym współczesnej sztuki, a do tego czynnikiem o dużym potencjale poznawczym. Uczucia dotyczą tego, co jest nam nieobojętne, wskazują na rzeczy ważne, także te jeszcze nie w pełni zrozumiałe. Emocje mogą niepokoić, zanim jednak je ocenimy, przyjrzyjmy się temu, co nam komunikują. Akcentowanie sfery emocji nie oznacza, że sięgamy do sztuki ekspresyjnej, chcemy raczej wskazać na obecność uczuć w sztuce zaliczanej często do nurtu intelektualnego.
Podkreślenie poznawczych funkcji uczuć jest jedną z idei tego pokazu, lecz poszczególne części wystawy nie przedstawiają po prostu określonych emocji (jako tematów pokazywanych prac), wskazują raczej na wątki, wokół których krążą nasze wyobrażenia, pobudzane emocjami. Ujawnienie emocji niejednokrotnie budzi kolejne, zmaganie się z nimi, a później także i refleksje. Daje to nam szansę uczestniczenia w narracjach, a nie tylko ich obserwowanie. W nowej aranżacji wystawy prezentujemy sześć następujących narracji:

Natura i naturalność
Dialog z naturą, prowadzony w malarstwie i rzeźbie, respektujący jej porządek wizualny lub jej materialną konkretność, kieruje uwagę na zjawiska współtworzące ludzką kondycję. Także ewidentnie sztuczne (a czasem i groteskowe) ludzkie wytwory wzorowane na naturze mówią wiele o potrzebie obcowania choćby z jej namiastkami. Pytanie o postawę wobec natury to także pytanie o naszą cywilizację. Łowienie rosy proponowane przez Jerzego Rosołowicza to wyraz pokory wobec jednego z najdelikatniejszych przejawów natury, ale także troska o ludzkie partnerstwo z naturą.
Teresa Murak, Dennis Oppenheim, Michelangelo Pistoletto, Jerzy Rosołowicz, Nedko Solakov, Tomasz Tatarczyk, Leon Tarasewicz

Pasja konstrukcji
Innowacje techniczne wbrew pozorom nie wynikają tylko z potrzeb praktycznych, w równym stopniu są wynikiem namiętności konstruowania – potrzeby kreacji. Namiętność ta, obecna oczywiście i w sztuce, nierzadko wyznacza sobie na tyle autonomiczne cele, że praktyczne wykorzystanie powstałych konstrukcji staje się niemal jedynie pretekstem do realizowania najróżniejszych postaci partnerstwa z techniką, maszyną i konstrukcją. Pojęciowe schody, maszyna konstruująca geometryczne figury czy wizualizowanie zjawisk losowych w systemie obrazów to przykłady zespolenia badawczej dociekliwości z techniczną wyobraźnią artystów.
Technika oferuje narzędzia do tworzenia sztuki filmowej i sonetów, narzędzia do systematycznej dokumentacji sztuki, a także narzędzie do oszustwa w obliczeniach. Z podobnej namiętności wynika potrzeba tworzenia konstrukcji jako symboli społecznych utopii lub porządkowania wiedzy o samej sztuce bądź nawet o całym świecie.
Namiętność konstruowania napędza cywilizację techniczną, która spełnia marzenia, ale i tworzy zagrożenia o nieznanej wcześniej skali. Ma swoje plusy i minusy, co sygnalizuje Formuła Włodzimierza Borowskiego, pierwszy raz przedstawiona na Sympozjum Artystów i Naukowców w Puławach w 1966 r. W lustrach tej pracy dostrzec możemy dostrzec zarówno szaleństwa, jak i korzyści wynikające z konstrukcyjnych pasji.
Włodzimierz Borowski, Wojciech Bruszewski, Attila Çsörgö, Adam Garnek, Wanda Gołkowska, Zdzisław Jurkiewicz, Piotr Kowalski, Zofia Kulik, Paweł Kwiek, Anna Molska, Józef Robakowski, Jerzy Rosołowicz, Jan Simon, Ryszard Winiarski

Przesilenie obrazowania
Choć słowo „obraz” ma dziś znaczenie o wiele szersze niż w XIX wieku, jego stereotypowe postrzeganie od tamtego czasu tak bardzo się nie zmieniło, obejmuje natomiast znacznie bogatsze spektrum mediów . I tak właśnie rozumianych obrazów jest dzięki temu znacznie, znacznie więcej. Być może wszystkie razem tworzą nowy obraz współczesnego obrazowania? Obfity ich wybór prezentujemy w klasyczny, XIX-wieczny salonowy sposób, wypełniając nimi całą powierzchnię dwóch ścian Sali Zygmuntowskiej. Obrazy zgrupowane są w czterech zestawach, dla których odnaleźliśmy komentarze w przewrotnych pracach Pawła Susida. Pierwszy z nich, Historia żartów w sztukach, dotyczy uwalniania obrazowania ze wszystkich jego dotychczasowych ograniczeń, z narracją i przedmiotowością na czele. Sens sztuki (a także Portret sztuki) wyłania się tutaj poprzez wewnętrzne zasady organizacji obrazu. Nie traktujmy jednak określenia „żarty” zbyt dosłownie, wtedy bowiem obraz Rosemarie Trockel – palnik kuchenki elektrycznej – nabierze dodatkowych znaczeń.
Drugi zespół prac to sceny rodzajowe, dla których komentarzem jest Oprócz dworskich artyści współczuli z proletaryatem. Proletariat jest tu rozumiany jako warstwa społeczna o ograniczonym dostępie do dóbr materialnych bądź kulturowych, o specyficznym stylu życia i guście estetycznym. Artyści współczujący zwykle mają poglądy lewicowe, a czy przejawia się to w ich pracach – pozostawiamy osądowi widzów. Z kolei Gdy tracą wiarę w nowsze rzeczy cofa ich aż do wiary w stare dotyczy kwestii ponadczasowych, ocierających się o sfery metafizyki i sacrum.
Czwarty zespół prac odnosi się już do stricte malarskich zagadnień - Kolory wykorzystane już przez artystów. Otwiera go praca Tomasza Ciecierskiego, a zamyka Zbiór trzepakowy Włodzimierza Borowskiego. Salon wieńczą komentarze do tych wszystkich czterech zespołów: Ćwiczenia z estetyki Jarosława Kozłowskiego, Wybór społeczeństwa. Najbardziej pożądany i najmniej pożądany Witalija Komara i Aleksandra Melamida oraz Jarosława Kozakiewicza Wypas.
Włodzimierz Borowski, Rafał Bujnowski, Marc Chaimowicz, Jan Chwałczyk, Tomasz Ciecierski, Oskar Dawicki, Zbigniew Dłubak, Andrzej Dłużniewski, Jan Dobkowski, Wojciech Fangor, Stefan Gierowski, Maurycy Gomulicki, Władysław Hasior, Tadeusz Kantor, Witalij Komar/ Aleksander Melamid, Jerzy Kałucki, Koji Kamoji, Jarosław Kozakiewicz, Jarosław Kozłowski, Dominik Lejman, Łódź Kaliska, Marcin Maciejowski, Jarosław Modzelewski, Roman Opałka, Mariola Przyjemska, Wilhelm Sasnal, Jadwiga Sawicka, Mikołaj Smoczyński, Henryk Stażewski, Maciej Stępiński, Andrzej Strumiłło, Paweł Susid, Leon Tarasewicz, Rosemarie Trockel

Trauma ideologii
Doświadczenie totalitaryzmów komunistycznego i faszystowskiego w historii XX wieku pozostawiło głęboką i rozległą traumę w społecznej świadomości. Upadek tych systemów nie spowodował jednak, że groźba zbrodniczych ideologii zniknęła.
Bolesne doświadczenia bezbronności jednostki wobec systemów przemocy są nadal wpisane w psychikę współczesnych ludzi. Śmiały w swej otwartości projekt Dotleniacz Joanny Rajkowskiej ukazał być może jedną z dróg tworzenia wspólnoty nienaznaczonej traumą ideologii.
Krzysztof M. Bednarski, Edward Dwurnik, IRWIN, Zofia Kulik, Aleksandra Polisiewicz, Joanna Rajkowska, Piotr Wyrzykowski

Sfera akcji
Miejsce cyklicznie zmienianych prezentacji filmów dokumentujących działania w przestrzeni miejskiej. Pierwszy materiałem jest filmowy zapis performensu grupy Black Market International, który miał miejsce 21 listopada 2010 przy placu Zamkowym w Warszawie.

Oddech
To miejsce na oddech w dialogu z widokiem przez okno na park i nielinearnie upływającym czasem. Sztuka, która pozwala wykroczyć poza aktualność niekoniecznie jest ucieczką od rzeczywistości. Wewnętrzna rzeczywistość nie jest przecież tylko mitem.
Matt Collishaw, Mirosław Filonik, Yoko Ono