Informator
Poland-Art

Fundacja im. Heinricha Bölla i Dom Spotkań z Historią zapraszają na otwarcie wystawy fotograficznej: Ulica Entuzjastów oraz towarzyszące jej wydarzenia – dyskusje i pokazy filmów w dniach 9–20 maja 2011 w Domu Spotkań z Historią przy ul. Karowej 20 w Warszawie.

Wystawa została przygotowana przez Instytut Morata na rzecz Sztuki i Kulturoznawstwa z Freiburga z okazji 25. rocznicy katastrofy w Czarnobylu i pokazuje historię powstania, rozwoju i upadku miasta Prypeć, zbudowanego dla pracowników elektrowni czarnobylskiej. Czarnobylska Elektrownia Atomowa i powstałe dla jej pracowników miasto miały stanowić symbol zwycięstwa człowieka nad naturą. Jedna z ulic Prypeci nosi nazwę „Ulicy Entuzjastów”, która nawiązuje do ówczesnej fascynacji energią atomową i zarazem do historycznego entuzjazmu z okresu sowieckiej industrializacji.

Prezentowane na wystawie fotografie Roberta Polidoriego, Andreja Kremenczuka i Serhija Nechajewa, poezje Liny Kostenko, plakaty sowieckie i eko-plakaty z charkowskiego „4. Bloku” kreślą poszczególne wymiary katastrofy w kontekście nieograniczonej wiary w postęp i fascynacji industrializacją.

Wystawa Ulica Entuzjastow składa się z trzech części. Pierwsza przedstawia opustoszałe miasto Prypeć w obiektywach dwóch wyjątkowych fotografów: Robert Polidori skupia się na zniszczeniu i rozkładzie, dokumentując miejsca; Andrej Kremenczuk poszukuje ludzi. Prezentujemy tu również wiersze ukraińskiej poetki Liny Kostenko. Część druga przedstawia miasto Prypeć przed upadkiem – wiarę w siłę postępu, sowiecki kraj nieograniczonych możliwości. W tej części zaprezentowane są historyczne plakaty z początków ery energii atomowej, film dokumentalny o budowie elektrowni w Czarnobylu i miasta Prypeć, materiały dotyczące miasta i kontekstu jego powstawania. Wystawę zamyka seria eko-plakatów: na pytanie o skutki Czarnobyla odpowiedzi próbuje udzielić Oleh Weklenko z Charkowa i jego współpracownicy, poprzez odbywające się od 1991 roku Międzynarodowe Triennale Eko-Plakatów.

Historia Prypeci, tego modelowego sowieckiego miasta, z 48 tysiącami mieszkańców, odległego o cztery i pół kilometra od elektrowni, zakończyła się po zaledwie 16 latach, wraz z ewakuacją wszystkich mieszkańców. 26 kwietnia 1986 roku wybuchł reaktor atomowy w Czarnobylu. Katastrofa przerwała marzenie o wielkości i ukazała słabości systemu – historia miasta Prypeć zakończyła się gwałtownie, a wraz z nią pewien etap cywilizacji. Nie tylko część Ukrainy, Białorusi i Rosji uległa napromieniowaniu – radioaktywna chmura pojawiła się również nad resztą Europy. Katastrofa ta miała jednak wymiar nie jedynie ekologiczny; nieodwołalnie zatrzymany został również rozwój kultury całego regionu. Od tamtej pory miasto jest opustoszałe.

Katastrofa atomowa w Czarnobylu w 1986 roku pozostaje jednym z decydujących momentów w historii energetyki jądrowej. To zdarzenie na długi czas poważnie zahamowało rozwój przemysłu jądrowego i pozostawiło trwałe dziedzictwo zniszczeń w regionie. Katastrofa ujawniła zagrożenia nieodłącznie związane z tą technologią i udowodniła, że ryzyko, jakie niesie ze sobą energia jądrowa, znacznie przewyższa potencjalne korzyści.

Wystawa Ulica Entuzjastów oraz wydarzenia towarzyszące – dyskusje, spotkania, pokazy filmów przypominają o wypadku, a jednocześnie prowokują do pytań o przyszłość energetyki jądrowej.

Organizatorzy projektu: Instytut Morata na rzecz Sztuki i Kulturoznawstwa, Freiburg; Fundacja im. Heinricha Bölla; Wydział Kultury Miasta Freiburg; Westwendischer Kunstverein, Gartow; Frakcja Zieloni/Wolny Sojusz Europejski w Parlamencie Europejskim; Dom Spotkań z Historią, Warszawa. Partnerzy: Pripyat.com; Triennale „4. Blok”, Charków; Galeria Camera Work, Berlin; Muzeum Etnograficzne we Lwowie; Green European Foundation.

Przegląd wydarzeń:

9 maja 2011, godz. 18.00
Wernisaż wystawy Ulica Entuzjastów. Spotkanie z ukraińskim pisarzem Serhijem Żadanem i rozmowa z dziennikarzem Marcinem Wojciechowskim.
Jaki był wymiar społeczny katastrofy w Czarnobylu? W jakim stopniu odzwierciedla ona początek przemian, które zachodziły w Europie Środkowej na przełomie lat 80. i 90. XX wieku? Jak postrzeganie katastrofy czarnobylskiej zmieniało się przez ostatnie dwadzieścia pięć lat i jak symbolika tego wydarzenia wygląda obecnie?

10 maja 2011, godz. 18.00
Debata panelowa Elektrownia jądrowa za Twoim płotem – jak rozmawiać o atomie?
Jak uwzględnić perspektywę „zwykłego człowieka” w rozważaniach strategicznych dotyczących przyszłości polityki energetycznej, nie uciekając się ani do propagandy, ani do emocji? Dlaczego w naszym kraju debata społeczna o energetyce jądrowej właściwie nie istnieje?
W debacie udział wezmą: Tatiana Novikova, „Ecodom”, Białoruś; Dmytro Khmara, Narodowe Centrum Ekologiczne Ukrainy; Luise Neumann-Cosel, X-tausendmal quer, Niemcy oraz Piotr Świderski, burmistrz gminy Różan.

14 maja 2011, godz. 19.00-01.00
NOC STALKERÓW: Specjalny blok programowy towarzyszący wystawie Ulica Entuzjastów w ramach Nocy Muzeów

godz. 16.00 – pokaz filmu science-fiction Stalker, reż. Andrei Tarkovsky (1979 rok, 163 min). Film oparty na motywach powieści Arkadija i Borysa Strugackich Piknik na skraju drogi jest zapisem podróży trzech bohaterów: tytułowego stalkera (nielegalnego przewodnika po tajemniczej zonie) i jego dwóch klientów Pisarza i Profesora. Zona jest autonomicznym bytem, nieustannie się transformującym i eliminującym intruzów...

godz. 19.00–01.00 – Czarnobyl – science and fiction. Koncerty, pokazy i prezentacje; wystąpią m.in. Niezależny Teatr Dawka Śmiertelna (spektakl „Reaktor 4”), DJ Volodymyr (koncert artysty, który łączy elementy ukraińskiego folku z muzyką elektroniczną) oraz Dominika Oramus (Instytut Anglistyki UW), Arkadiusz Podniesiński (reżyser filmu Alone in the Zone), Maciej Parowski („Nowa Fantastyka”) i Marek Rabiński (Polskie Towarzystwo Nukleoniczne). W programie również pokaz mistrzowski kultowej gry S.T.A.L.K.E.R i instalacja artystyczna.

17 maja 2011, 18.00
Chernobyl Forever, reż. Alain de Halleux, 57’, Francja/Belgia 2011. Pokaz filmu (w polskiej wersji językowej) i spotkanie z reżyserem.

Po dwudziestu pięciu latach możemy obejrzeć film dokumentalny Alaina de Halleux, który śledzi historię katastrofy od 1986 roku i bada wpływ, jaki wciąż ma ona na Ukrainę. Obserwuje działania mające na celu zminimalizowanie oddziaływania opadu radioaktywnego, i skupia się na obecnych próbach zastąpienia sarkofagu ochronnego. De Halleux zwraca również uwagę na efekt, jaki Czarnobyl wywarł na pokolenie Ukraińców urodzonych w roku 1986. Pokazuje generację coraz mniej świadomą konsekwencji katastrofy, będącą tym samym swoistym dowodem na sukces przemysłu jądrowego w zacieraniu pamięci o tym zdarzeniu.

Ostatnie lata przyniosły odrodzenie poparcia dla energii jądrowej, o czym świadczy dążenie wielu krajów do wydłużania żywotności elektrowni jądrowych i tworzenia nowych generacji reaktorów. Jednak tragiczne wydarzenia w Fukushimie w Japonii raz jeszcze wywróciły debatę atomową do góry nogami. Film Alaina de Halleux stanowi istotny wkład do tej dyskusji, przypominając nam, że konsekwencje tej śmiercionośnej formy energii są niemierzalne i naprawdę długotrwałe.